נאָך אַ אָפּגעפאָרענע איד פּאַקט אויס שמוץ-וועש אויף טעלעוויזיע [לענגערע באשרייבונג און ווידיא]

איזי פאזען האט פארלאזט די רעליגיע און קולטור וואס זיינע עלטערן האבן אים אויפגעצויגן, די פּרינציפּן וואס ער האט אמאל פראקטיצירט, און אנגענומען א פרייע לעבן, פריי פון די עול התורה און פריי פון קאָנסעקווענצן. אבער עס איז נישט וואס ער האט געטוהן, נאר וויאזוי ער האט דאס געטוהן.

פאר מען קען שרייבן איבער מר. פאזען, דארף מער ערשט כאפן א בליק איבער די אנגייענדע פראבלעם פון נושרים.

יעדע מענטש האט נגיעות צו טוהן מה שלבו חפץ, און מיט דעם אלעם האלטן זיך מערסטענס מענטשן - כאטש מערסטענס פון די צייט - אין די ראמען פון זייערע פּרינציפּן. אפילו ווען א איד פאלט אדורך, ווייסט ער - ספעציעל ע"פ דרך החסידות - אז דאס איז א טייל פונעם לעבן, פארדעם איז תשובה באשאפן געווארן, און די איבערלעבונג קען גאר העלפן שטייגן, כענין שנאמר וואס עס מאכט נישט קאליע, העלפט (what doesn't kill you, makes you stronger).

געוויסע פאלן אבער יא אוועק, און טוישן זייער לעבנסשטייגער צו א נישט היימישע אדער נישט אידישע. עס דארף ארויסגעברענגט ווערן אז אסאך אידן האבן א מער-ווי-נארמאלע ווידערווילן צו פארלאזן די קאמיוניטי - און אפילו די גאנצע דרך התורה - צוליב פארשידענע אומשטענדן וואס אנדערע קענען נישט פארשטיין. פון די אנדערע זייט זענען ליידער היינט פארהאן אסאך אידן וואס זענען פורקי עול לגמרי, אבער געפונען זיך צווישן אונז, באטייליגן זיך ביי די קדישים און דינערס, קומען יעדן טאג צו אלע דריי תפילות, און גייען מיט די פרומסטע לבוש ארום.

די גרונד וואס האלט אפ א טייל פון אנטלויפן און נישט אנדערע טיילן, איז פארשידענארטיג. מען דארף פארשטיין ביידע זייטן אין די זעלבע מינוט, און דאן ווען מען קענען פארשטיין פארוואס טייל קלויבן אויס צו בלייבן און טייל ווערן אנטרינען.

פאר מיר גייען אריין טיפער אין די סענסיטיווע און קאמפלעצירטע טעמע, דארפן מיר מאכן עטליכע פארווארטן. ערשטענס, מיר שרייבן נישט פון די פארשידענע טיילן פון כלל ישראל, ווייל דאס וועט מאכט א רושם אז מער-ווייניגער טראכט רוב כלל ישראל פון פורק זיין פון די תוה"ק, נאר מיר שרייבן פון די פארשידענע טיילן פון צווישן די נושרים, אדער אומצופרידנע (מער וואס דאס מיינט, שפעטער). צווייטענס, מיר שרייבן נאר איבער די אלגעמיינע טעמע, אבער וויסן דארף מען אז יעדע מענטש האט א אייגענע פּערסינאַליטעט און האט א אייגנארטיגע איבערלעבעניש וואס האט אים געברענגט צו די צושטאנד און געדאנקגאנג ווי ער איז. דריטענס, עס זאל ח"ו קיינעם נישט דאכטן אז דער שרייבער פון די שורות האט די מינדעסטע סימפאטיע צו די נושרים, און פרובירט זיי צו פארטייגן, נאר די ציהל איז צו פארשטיין וואס און וויאזוי עס פאסירט, צו קענען מעגליך העלפן ראטעווען אנדערע פון אוועקפאלן. צום לעצט, מיר שרייבן אין א מאַסקולינע שפראך, אבער עס פאסט פאר א מיידל\פרוי צוגלייך.

פארוואס בכלל זיין אומצופרידן? עס קענען זיצן צוויי מענטשן ביי די זעלבע טיש, און סארווירט ווערן מיט די זעלבע מאלצייט, און איינער קען זיך נישט איבערקומען פון די קעכער'ס טאלאנט און קוואליטעט, און דער צווייטער רופט זיין דיין צו פרעגן וויאזוי צו באהאנדלען זיין ברכה לבטלה... די ערשטע פראגע איז, ווער איז גערעכט? די צווייטע פראגע איז, איינער איז בכלל גערעכט? ביידע פראגעס זענען גוטע. אמאל איז פארהאן א אפענע ענטפער אז די עסן איז באמת ספעציעל גוט (לאמיר זאגן הונדערטער אנדערע מענטשן האבן אויך געגעסן פון די זעלבע עסן און באשטעטיגט כולם כאחד), נאר דער איין אומצופרידנער פארשטייט נישט דערצו, אדער האט גאר א כאמיקאלער רעאקציע אין זיין מויל וואס לאזט אים נישט שפירן די גוטע געשמאק. ווי אויך קען זיין פונקט קאפויער, אז די עסן איז באשטעטיגט געווארן אלס געפערליך שלעכט, נאר דער צופרידנער איז פשוט נישט קיין מבין צו עסן. א דריטע מעגליכקייט איז אז די עסן א ספּעציאַליטעט, וואס עס פארלאנגט זיך א ספעציפישע פארשטאנד דערצו, געווענליך לויט די פארגאנגענע עקספיריענס מיט דעם, ווי פארשידענע קעזן, וויינען ביטערע שאָקאָלאַדן און טיי, הערינג, סושי, זאלציגע ליקעריש און אסאך אנדערע.

די נמשל איז זעלבספארשטענדליך. א לעבנסשטייגער איז ספעציפיש און עס קען נישט עקזיסטירן איין סארט וואס שטעלט צופרידן - אדער ארבעט בכלל - פאר יעדע איד, און זיכער קען נישט זיין ערווארטעט אז אלע אידן זאלן שעפן דערפון די אקוראטע צופרידנקייט. לייג צו די ענווייראמענטאלע השפעה פון די עלטערן, מחנכים און חבירים, וועט איר טרעפן א אומפארגלייכבארע לעבנסשטייגער, כאטש וואס ביידע דאווענען אין די זעלבע מנין און באטייליגן זיך ביי די זעלבע שיעור. למעשה, אסאך זענען אומצופרידן, צוליב די טיפ פון זייער פּערסינאַליטעט און אנדערע צוליב אורזאכן וואס וואלט יעדעם איבערגעלאזן אומצופרידן.

מיר וועלן נישט אריינגיין אין די ברייטערע טעמע פאר די נער'ישע "איין-מאס-פאר-אלעמען" קולטור אין וועלכע מערערע לעבן, וואו די מינדעסטע מאס זעלבסשטענדיגקייט און מחשבה איז אפגעפרעגט אדער גאר גע'רודפ'ט. אבער קען יעדער פארשטיין אז נישט יעדער קען לעבן די וועג, און אויב שטעלט מען אראפ א הגדרה אז אידישקייט איז דעפינירט לויט א ספעציפישער קולטור, און די ברירה בלייבט אז מען פאלגט עס ביז'ן לעצטע פּונטל, און אויב נישט ווערט מער ארויסגעווארפן, פיזיש אדער עמאָציאָנעל. מיר ווילן נישט אריינגיין אין די טעמע, ווייל די הייסן נישט קיין "אנטלאפענע", נאר "געווארפענע". אין אנדערע ווערטער, יעדער וואס האט די מינדעסטע טייל אין העלפן ארויסווארפן דעם "פארדארבענעם" - כאטש יענעמ'ס אייגענע שלעכטע האנדלן איז די עיקר פראבלעם - איז עתיד ליתן את הדין. די תירוצים פון "מ'קען נישט איין עפעלע לאזן פארדארבן אנדערע" וועט מען ענטפערן פאר'ן שר הגהינם, דען אין עולם האמת ארבעטן נישט די פוילע בלאפעריי.

די פראבלעם איז אבער אז איינער וואס וואקסט אויף אין א שטוב אדער סביבה וואו עס ווערט געפּרעדיגט יעדע סארט מנהג - אדער גאר מדריגה - איז תורה שבכתב און קיינע קאמפראמיזן ערלויבט, ווערט פאלשערהייט אויפגעצויגן אז "אלעס אדער גארנישט", און וויבאלד עס איז נישט אויף די מדריגה פון "אלעס" בלייבט ער ליידער ביי "גארנישט". ער איז נישט בכוח (מחמת חיסרון ידועה) צו פונאדערשיידן צווישן די חומרה פון נישט בראָקן אום פסח מיט חמץ ממש ח"ו, אדער צווישן תפילין רש"י און תפילין ר"ת.

וואס טוט א אומצופרידנער? דאס ווענדט זיך שטארק סיי אין די מענטש'ס פּערסינאַליטעט (זעלבס-זיכערקייט, עקשנות, ועוד) און סיי אין די אומשטענדן און זיין ענווייראמענט (היסטאריע, אויב ער וואוינט מיט א פאמיליע, זיין שלום בית, געזונט, פרנסה, פאזיטיווע און נעגעטיווע סאשעל צירקל, ועוד הרבה). עס זענען פארהאן מענטשן וואס זענען די טיפ וואס טראכטן נישט צופיהל איבער'ן לעבן, און נעמען אלעס אהן וויאזוי עס קומט, און העכסטנס בייסן זיי די ליפן, ודי בזה. עס זענען אבער פארהאן מענטשן וואס וואס וועלן פארלאנגן צופרידנקייט פון זייער לעבן, און אויב זיי באקומען דאס נישט, וועלן זיי טוהן וואס זיי קענען עס צו דערארבן, געוויסע באווייזן דאס דורכ'ן דורך קליינע טוישן צו פארבעסערן די עקספיריענס פונעם לעבן, און געוויסע דורכ'ן פארפיינטן די יעצטיגע לעבנסשטייגער און זוכן גליקן ערגעץ אנדערש. (די פאראגראף איז קלאר זייער מקוצר און אויבערפלעכליך, אבער אן אריכות פארלאנג אן אייגענע ארטיקל פאר זיך.)

די הויפט גרונדן פון אנטלויפן: די הויפט גרונדן פארוואס איינער זאל וועלן "אנטלויפן", איז צו זוכן גליק, א בעסער לעבנסשטייגער וואס וועט - ווי עס זעהט יעצט אויס - ברענגן מער סיפוק ווי די יעצטיגע. די וועלט איז זייער ווייט פון א שווארץ-און-ווייסע בילד, אין וואס איין לעבנסשטייגער איז געפערליך שלעכט און דער צווייטער איז ציקער זיס, אבער פאר איינער וואס איז שוין א לענגערע צייט אומצופרידן, און זעהט זיך נישט ארויס פון זיין כמו-דעפרעסיע, קען ער געווענדליך נישט זעהן די קליינע טוישן וואס ער קען מאכן צו פארבעסערן זיין לעבן טאקע דארט ווי ער איז באקוועם, אהן קיין פונדאַמענטאַלע טוישן אין זיין לעבנסשטייגער, נאר וועט ענדערש ארויסגיין זוכט ערגעץ אנדערש.

די הויפט גרונדן פון בלייבן: די הויפט גרונדן פארוואס (מאנכע) [מענסטענס] "בלייבן" כאטש וואס זיי זענען פונקט אזוי אומצופרידן), איז די באקוועמהייט פון "זיין אנגענומען", פינאנציאלע און עמאָציאָנעלע שטיצע, און די שרעק פון די אינדרויסענדע גאס, בגשמיות אדער ברוחניות. ביידע זענען געפערליך שעדליך פאר די מענטש, ווייל נישט נאר איז דאס נישט קיין ריכטיגע אורזאכן, נאר דאס לייגט דאס אים אריין אין א צושטאנד פון פּערמענאַנטע ביטערקייט און קנעכטשאפט. די ריכטיגע אורזאך פארוואס א איד דארף בלייבן א איד, און טאקע דא איז די סביבה ווי עס געהערט, האט גארנישט צו טוהן מיט די [פאלשע] שרעק פון די דרויסענדיגע גאס, און זיכער נישט מיט פינאנציאלע, עמאָציאָנעלע און סאשעל באקוועמליכקייט.

עס דארף קלאר געמאכט ווערן, אז די גאס איז נישט אזוי שרעקליך. טאמיר ציהט איר אויף אייער קינד צו בלייבן א איד ווייל אז נישט וועט ער חרוב ווערן אויף די גוי'אישע גאס, ווי קרימינאלע פארשוינען דרייען זיך מיט דראגס און ערגערס, דארפט איר וויסן אז אייער קינד וועט עלטער ווערן און זיך אויסלאכן פון די ליגנט. די נאטור פון חינוך וואס איז געבויט אויף שקר, איז אז ווען דאס קינד וואקסט אויף און כאפט די ליגנט וואס זיין טאטע אדער רבי האט אים פארקויפט (ספעציעל אויב איז די שקר געווען א פונדאַמענטאַלע טייל פון די חינוך), עפנט זיך אים אין די מוח די פראגע "אויב דאס איז ליגנט, וואס נאך איז?" און שעדיגט די כלל פון "אין אדם מוריש שקר לבניו".

עס איז אויך ברייט אנגענומען אז רוב נושרים זענען אין א ביטערע מצב, מיט פינאנציאלע און עמאָציאָנעלע פראבלעמען, דראגס און זעלבסמארד. אהן אריינגיין אין א ויכוח צו דאס איז פאקטיש אמת, און וויפיהל אפגעפארענע לעבן פאקטיש א באקוועמע לעבן מיט געלד און צופרידנהייט, דארפן מיר געדענקן וואס אונזערע מאָטיוון זענען בכלל. זוכן מיר זייער אומגליק אלס א תירוץ פאר אונזער אייגענע געוויסן פארוואס מיר שפרינגן נישט מיט, ווייל דארט איז נישט צופיהל בעסער? זוכן מיר סתם נקמה אז זיי זאלן האבן א נקמת השם? אויב עפעס, קען אזא געיעג נאך יענעמ'ס פאַרצווייפלונג, דינען אלס א באווייז אז דער זוכער איז פשוט מקנא...

ווידעראום די אנדערע גרונד פון זיצן באקוועמערהייט צוליב די פינאנציאלע, און עמאָציאָנעלע און סאציאלע שטיצע, איז סתם איראניש, ווייל אויב דאס הייסט באקוועם, פארוואס די אומצופרידנקייט? אלא מאי, עס ארבעט נישט, און אז עס ארבעט נישט דארף מען עפעס טוהן דערוועגן. נאכמער, שטעלט אייך פאר אז א איד האלט איין כל ימיו די שווערע תרי"ג און די דרבנן מצוות, אלעס פאר די סאציאלע שטיצע אדער דרוק. איז פארהאן א גרעסערע צודרייטקייט פון דעם?! זעהט דען נישט דער יודע מחשבות? אויב נישט פאר אים, פארוועם יא? פאר די אנדערע מענטשן? פאר די פּיער פּרעשור? דאס הייסט געדינט מענטשן, איז דאס נישט ריכטיג עבודה זרה?

מיר דארפן זיך אויסניכטערן און געדענקן אז די גרונד צו בלייבן א אידיש קינד, כאטש דאס לעבן ברענגט צומאל נישט די ערווארטעטע סיפוק, איז ווייל דאס לעבן איז גרעסער פון אונז, און אז מיר וועלן עס זוכן צו פארשטיין (דורך לימוד וחיקור התורה) וועלן מיר בעזרת השם פארדינען די נויטיגע סיפוק צו האבן פולשטענדיגע צופרינדקייט. אין דער צייט וואס בורא עולם האט באשאפן א וועלט מיט ביליאנען באשעפענישן וואס לעבן אונטער די וואסער, פליען אין די לופט, קריכן אויף דער ערד, אדער לעבן גאר אינעווינדיג אן אנדערע בריאה, האבן מיר באקומען די פריוויליגיע און פאַראַנטוואָרטליכקייט צו דינען אלס זיינע פּערזענליכע באדינערס אין זיין גווארדיע מיט ספעציעלע מיסיעס. אינדערצייט וואס רוב בריאה דינט כביכול ווי א שפילצייג, דינען מיר ווי ספעציעלע אגענטן צו מתקן זיין עולמות, און פארדינען א טייל אין די עולם הבא. אינדערצייט וואס גוים האבן באקומען די שבע מצות בני נח צו האלטן די מאראל פון די וועלט פון אינטערגאנג, האט ער דערהויבן א געקליבענע צאהל שקלאפן פון מצרים אלס זיין עם הנבחר, צו ווערן זיינע "ספּעשאָל פאָרסעס" פאר אפעראציעס וואס זענען מרעיש עולמות און מיר אליינס קענען זיי נישט פארשטיין. ווען ער האט איבערגעלאזט די אנדערע פעלקער זיך ברעכן קאפ צווישן דינען געטשקעס אדער פלאנעטן מיט א אפגעפארענער ממזר, א יליד אשה - א נרדף לכל הדיעות - וואס האט מכלומעריש שפאצירט אויף וואסער אבער נאר דריי תלמידים האבן געקענט פארציילן די אויפגעמאכטע געשיכטע, האט - להבדיל - אונזער אלמעכטיגער באשעפער ערשט אנגע'מקל'ט די מעכטיגע מצריים מיט אומסייענטיפישע מיטלען לעיני כל (אזש דער געוועזענער שווער איז געקומען צו רייסן פון מדין), און דאן געגעבן די תורה פארנט פון יעדעם, נישט געבינדען אין א האטעל צימער...

און דאס איז נאר די ערשטע טריט, די לאגישע טריט. איינמאל מען פראקטיצירט אידישקייט מיט די לאגישע שטאלץ פאר א וויילע, באקומט מען די דערהויבענע הרגיש פון סיפוק וואס ווערטער קענען נישט ערקלערן, און קיין אנדערע אַקטיוויטעט קען נישט ברענגן.

פארוואס טייל אומצופרידנע בלייבן און אנדערע נישט? עס ווענדט זיך וואס ווערט גערופן "בלייבן"... ווי מיר האבן פריער געשמועסט, זענען פארהאן נושרים מיט לאנגע רעקליך, אבער מיר וועלן ענטפערן אויף ביידע. עס איז פארהאן א טיפ מענטש וואס - ווי פריער ערווענט - קען פארנעמען אומצופרידנקייט, און ארבעט מעגליך ארום דעם זיך אן עצה צו געבן, און וועט ווייטער פראקטיצירן די לעבנסשטייגער אפילו ער האט עס נישט פארבעסערט.

אבער וויאזוי זעהט מען געוויסע פון די אנדערע טיפ בלייבן?

ווי אויבן געשמועסט, ווענדט זיך דאס שטארק אין די מענטש'ס פּערסינאַליטעט. איינער וואס האט א געזונטע זעלבס-זיכערקייט, וועט ענדערש זוכן אנטשלאסנערהייט א אומוועג ווי איידער זיך אונטערגעבן צו די סטאטוס-קווא. אויך האט דאס צו טוהן מיט די טיפ וואס איז מער אדער ווייניגער איינגעשפארט מיט זיינע זאכן, צו ער איז א "גאָו-געטער" (קום ועשה'ניק) אדער נישט, צו ער איז א אינטראווערט אדער עקסטראווערט (נישט נאר אויף איר פשוט'ע אפטייטש), וואספארא השקפה ער האט אין זיך, און נאך אסאך אנדערע טיילן פון א מענטש'ס פּערסינאַליטעט.

עס איז אויך אפהענגיק אין דעם מענטש'ס אומשטענדן און אדורכגאנג. וויפיהל צייט אין זיין לעבן האט ער געהאט א סיפוק, און וואס איז די אונטערגרונט פון זיין אומצופרידנקייט. זיין פאמיליע סטאטוס שפילט גאר א גרויסע ראלע ביי אונז, ווי צו ער פארטראגט זיך מיט זיינע נאנטע משפחה מיטגלידער, צי ער איז פארהייראטעט און וויאזוי זיין שלום בית קוקט אויס, א.א.וו. עס שפילט א ראלע זיין געזונט צושטאנד, זיין פינאנציאלע פארמעגליכקייט, זיין איינפלוס אין זיין סאשעל צירקל, און נאך.

אז שוין יא טוישן, וועלן געוויסע מאכן א פאזיטיווע טויש, מיט'ן העלפן אריינברענגן א טויש אין זיין לעבן און אין די לעבן פון זיין פאמיליע וואס וועט אים ברענגן מער סיפוק. איינער וועט אנהייבן זינגן וויזניצער לידער ביי זמירות שב"ק און א צווייטן וועט אריינלייגן אין א מוסד וואס שטימט מער מיט זיינע השגות. איינער וועט זיך קערן צו א גוטע איד וואס פארשטייט אים, און א צווייטער וועט זיך נעמען לערנען א ספר וואס רעדט די שפראך וואס ער קען מקבל זיין.

אנדערע וועלן ענדערש מאכן א טויש אויף מער מאדערן. פון אביסל טויש דעם לבוש ביז'ן טוישן קאמיוניטי ביז מאדערן ארטאדאקס. געוויסע וועלן גיין ווייטער, און אינגאצן אראפווארפן די דיסיפלין וואס קומט מיט רעליגיע, און זיך דערקלערן סעקולאר.

מיר קענען אנפילן טויזנט בלעטער מיט טיפערע באשרייבונגער אויף יעדע פון די טעמעס וואס מיר האבן בארירט, אבער מיר האבן זיך נאר באצויגן צו די פונדאַמענטאַלע טיילן, צו קענען צוקומען צו באשרייבן מר. פאזען אהן פארפאסן די עצם פראבלעם.

צוריק צו איזי פאזען


איזי פאזען איז אויפגעוואקסן אלס א חסידישע איד אין די סטעמפארד היל געגנט אין לאנדאן, און פאררופט זיך היינט א סעקולארע מענטש, פריי פון תורה און מצוות. ער שטאלצירט זיך נעבעך אז ער האט נישט דערמאנט דעם באשעפער'ס נאמען אין זיין רעדע נאכ'ן גראדואירן פון קאָלעדזש.

זיינע מעשים און זיינע זינד זענען נישט נייעס-ווערד און געהערט זיכער נישט אין קיין צייטונג, אבער וויאזוי ער שטאלצירט דערמיט און איז מחלל שם שמים, איז יא!

אנשטאט אנטלויפן פון זיינע פאַראַנטוואָרטליכקייט און לעבן מיט פריקת עול, מוז ער - ווי געציילטע אנדערע - אנמאכן א גרידער אויפן וועג ארויס. אויב איינער איז נישט צופרידן און וויל ארויסגיין, פארוואס די רוגזה? אויף וועם די רוגזה? ער איז ברוגז אויף גאט? ער גלייבט דאך נישט אין אים... זיין גרעסטע טריט "פאראויס" (לשיטתו) איז געווען דאס קויפן א חזיר סענדוויטש אום שב"ק און עס עסן אין א בית הכסא, און ער שטאלצירט זיך נעבעך דערמיט, וואו צו ערווארטן אז די סעקולארע וועלט וועט אים ארויפקוקן פאר זיין קוראזשפולע שריט צו ארויסברענגען זיינע אינערליכע געפיהלן.

עס איז אמאל פארהאן א ווייטאגליכע סיטואַציע ווי מען קען פארשטיין אזא איינעם וואס האט טענות אויף א גאנצע געמיינדע. איין ביישפיל איז איינער וואס איז נעבעך מאלעסטעד געווארן, און ווען ער האט פרובירט צו בעטן הילף איז ער פארשריגן און באשטראפט געווארן דערפאר. דאס איז א באזונדערע טעמע וואס מוז אויסגעשמועסט ווערן און די פראבלעם דארף ווערן אויסגעראטן, אבער דא איז נישט די פלאץ דערפאר. אזא סארט באטראפענער קען זעהן די גאנצע געמיינדע און אירע ווירדן אלס דירעקט פאַראַנטוואָרטליך פאר זיינע ליידן. אבער מערסטענס נושרים זענען נישט פאקטיש אריבער אזעלכע יסורים, אריינגערעכנט געוויסע וואס באשולדיגען אז זיי זענען דאס יא אדורך.

עס איז די נייע טרענד צו פארשעמען די פארגאנגענהייט, כדי צו העלפן האנדלען מיט די אייגענע איצטיגע שולד-געפיהלן. אנשטאט זיך ארויסצושלייכן און האָפן צו טרעפן גליק אויף די אנדערע זייט, טרייבט מען אויף א ווינט פון גרידער און באשולדיגונגען. אין די גייסט פון חוצפא יסגא, מוזן זיך געוויסע ריינוואשן פון זייערע בייזע אפקערונגען, מיט'ן ארויסברענגן אמת'ע און פאלשע חסרונות פון א קאמיוניטי וואס - נאך אלעמען - שטייט העכער פון די אלגעמיינע גאס (ווי די לייט פרובירן זיך באקוועם צו מאכן) מיט פארברעכן, ערליכקייט, חסד און אנדערע העכערע ווירדן.

ער איז גערעגט אז זיין רבי האט אים געשלאגן, כאטש וואס די גאנצע וועלט האט דאס פראקטיצירט, און די טראַדיציאנאלע-געשטימטע בתי חינוך גלייבט נאך אלץ דערין. עס איז נישט די פלאץ אריינצוגיין אין די טעמע ווי אומגערעכט און אומווירקזאם דאס שלאגן איז, אבער עס פרעגט נישט אפ א קולטור מיט מסורות. כאטש וואס דער גוי קוקט דאס [היינטיגע צייטן] שטארק אראפ, און עס מאכט א הילכעדיגע חילול השם, ווענדט עס גארנישט אפ, נאר ווייזט אז דער גוי פארשטייט נישט אונזער אייגארטיגע קולטור, אריינגערעכנט דאס נישט זיין זייער אפן צו טוישן. דאס קומט טאקע מיט מעלות און חסרונות, אבער יענעמ'ס אומפארשטאנד ווענדט גארנישט אפ.

ער רעדט זיך אפ איבער די פארמאכטקייט פון נישט האבן קיין טעלעוויזיעס אין שטוב, א מאשין וואס קיין שום ספעציאליסט רעקאמענדירט נישט אלס א געזונטע געוואוינהייט.

ער טוט זיך אויף אז כאטש וואס אנדערע נושרים זענען ערלויבט געווארן אנצוהאלטן א קשר מיט היימישע אידן, איז ער דאס אפגעזאגט געווארן. ער פארבט א בילד אז דאס איז געווען ווייל ער איז געפערליך קלוג, און האט געפרעגט די "ריכטיגע" פראגעס, וואס האט געשעדיגט די גלויבן פון אנדערע ערליכע אידן, אבער פארציילט נישט אז די אמת'ע סיבה איז געווען ווייל אנשטאט רעספעקטירן די רעכט פון אנדערע ירא שמים צו פראקטיצירן זייער רעליגיע ווי יעדע ליבעראלע מענטש דארף צו פארשטיין און ערלויבן, האט ער געטשעפעט און געזוכט זיך צו טענה'ן מיט יעדעם וואס ער האט געקענט, אויספּאַקענדיג די עטליכע פּאָנטש-ליניעס וואס ער האט פארגעליינט פון בלאָגס און ביכער.

ער איז אנטלאפן פון א קאמיוניטי וואס קוקט אויס קריאוז קעגן די ביליאנען מענטשן איבער די וועלט, אבער שטייט ארויס פון א ערליכע וואוילע געמיינדע פון 30,000 אידן אין לאנדאן, און געפינט זיך נישט דאס פלאץ אין זיין נייע סביבה. ער איז אזוי אומצופרידן, אז עס שפירט דעם אנגייענדע דראנג צו צוריקקומען שטעכן און וויי טוהן צו די קוואל פון וואס ער האט געטרונקן. ער איז נישט דא און נישט דארט, אבער רעדט ווי איינער וואס פארשטייט אלעס. ער זאגט אז ער איז היינט "אסאך מער צופרידן" (סארא אויסרוק) ווי אמאל, אבער זעהט זיך מיט מער ביטערע פאראיבל קעגן זיין אמאליגע קאמיוניטי, ווי ער האט פון אינעוויינדיג געהאט אויף זיין יעצטיגע קאמיוניטי.

איזי פאזען


באריכט פון מאניס שעהר צו אידישע נייעס (וועב | טעלעגראם | טוויטער | אינסטעגראם | וואטסעפפ)

אלע לעבעלס

5-דזשי א בליק א שמייכל אבאמאקעיר אבדול פאטאח על-סיסי אבדולא יאמין אביגדור ליבערמאן אברהם מרדכי מלאך אגודת ישראל אגריקולטור אדאלף היטלער אהייא אהרן בנציון ווידער או. דזשי. בי. עי או.דזשעי. פּעק או.יו. אובער אוגאנדע אודיא אודע לאנדבאוער אוהורו קעניאטא אוויאציע אוזבעקיסטאן אוטיזם אויסטראליע אומאן אומאר על-ראזאז אונגארן אוקראינע אוראגוויי אורין העטש אושען אינפיניטי אזיע אזערבידזשאן אי.יו. אי.סי.בי. אי.פי.עי. איאטאלא כומעיני איבעי איבערוואג אידישע הויפן איוואנקע טראמפ איטאליע איטסונארי אנאדערא איי-אָו-עס איי.אר.עי. איי.אר.עס. אייאווע איידעהא אייווארי קאוסט אייסיס אייסלאנד אייק קאוועלאדזשע אייקיע אייראפע איירלאנד אילינאי אילעין טשאו אימיגראציע אימעילגעיט אימעילגעיט 2.0 אימפיטשטמענט אינדאנעזיע אינדיאנא אינדיע אינדיען פוינט אינטעל אינטערוויא אינטערנאַציאָנאַל אינטערנאציאנאלן ספעיס סטאנציע אינטערנעט אינטערעסאנט אינטערפאל אינסטעגראם אינפראסטרוקטור איסט ריווער איסלאמישע דזשיהאד איראן איראק איתמר גינצבורג אכמעד ראכאמי אכסאן איקבאל אל-על אלאבאמא אלאסקע אלאסקע עירליינס אלבאניע אלבערטא ניסמאן אלבערטא פודשימארי אלדזשיריע אלט-רייט אלטערנעיט סייד פארקינג אלי לארידזשאני אליבאבא אלידזשיענט עיר אליווער נארט אליעזר ברלנד אלכסנדר אלכסנדר אקאסטא אלען דערשאוויץ אלעקס אזאר אלעקס דזשאונס אלעקס וואן דער זעוואן אלעקסאנדער דאונער אלעקסאנדריע אקעסיע-קארטעז אלעקסיי נעוואלני אלעקסיס ציפראס אלערגיע אמאן אמנעסטי אינטערנאציאנאל אמעריקע אמעריקען עירליינס אנאטאלי אנטאנאו אנאליז אנגאלע אנגעלע מערקעל אנדרעי דודא אנטאני סקאראמוטשי אנטאניא גוטערעז אנטאניא לעדעזמא אנטי-טראסט אנטיסעמעטיזם אנטיפא אנקעטע אסאסיעטעד פרעס אסטמא אסקאר לאפּעז ריווערא אפגאניסטאן אפסטעיט נ.י. אפעק אפקויפן און פאראייניגונג אפרים הערשקאוויטש אפרים שעהר אפריקע אקאיעד אולא אקלעהאמע אר.טי. אר.סי.סי.עס. אראס אגאלאראוו ארגענטינע ארטיפישעל אינטעלידזשענס ארי ווייזער אריזאנע אריטריע ארכעאלאגייע ארמעניע ארנאלד שווארצענעגער ארעגאן ארץ ישראל ארקענסא אשראף גאני באב מענענדעז באב קאורקער באבוב באהאמעס באו דיטעל באואינג באזפיעד באכראין באליוויע באליסטישע וואפן באמבארדיער באן קי-מון באנגלאדעש באנק אוו אמעריקע באנקראט באסטאן גלאוב באסניע באצאלטע אנאנס באקא האראם באקסד.קאם בארא פארק באראק אבאמא בארבארא אנדערוואוד באריס דזשאנסאן באשאר אל-אסאד באשעפעניש רעכט בודזשעט בולגאריע בזק בי-1-בי בי-ענד-עידזש בי.בי.סי. בי.עם.דאבעליו בי.פי. ביאלאגישע וואפן ביבי נתניהו ביטקוינס ביל געיטס ביל דעבלאזיא ביל לארקין ביל קלינטאן ביל קעסידי בילדער בינגאו בלו ארידזשין בלוטיגע שיסעריי בלומינג גראוו בלומינגבורג בלעקוואטער בעטא אראורקע בעל התניא בעלארוס בעלגיע בעלזא בען סאס בען קארדין בען קארסן בענגלאדעש בעסט ביי בערל טויבער בערל לאזאר בערני סענדערס בערקשייער בראזיל בראנקס בראק לאנג ברוך גארין ברוך דיין האמת ברוס ראונער ברוקלין ברידזשגעיט בריטיש עירוועיס ברייטבארט ניוז ברייען קאלב ברייען קעמפ ברייען ראסס ברייען שאטז ברית מילה ברסלב ברעד לענדער ברעד פארסקעיל ברעט קעווענאו ברעיקינג ניוז ברעקזיט גאו דעדי גאלדמאן סאקס גאן קאנטראל גאסט עדיטאריאל גואטאמאלא גואם גוגל גוואנטאנאמע בעי גולן בערג גור גורביר גרעוואל גזירת גיוס גיבראלטאר גייקא גמליאל כ"ץ געזונט געזעץ געזעץ ענפארסמענט געמבלינג גערי דוד קאהן געריכט גראפיטי גרוזיע גריכלאנד גרינע פארטיי גרעב גרעג עבאט גרעג פענס דאוג דוסי דאוג דזשאונס דאמיניק ראפּיני דאמיניקען רעפובליק דאן לעמאן דאן מעקגעהן דאנא ברעזיל דאנא רארבאכער דאנעלד טאסק דאנעלד טראמפ דאנעלד טראמפ דזשוניער דאנקין דאונאטס דאקא דאקומענטן דוב הייקינד דוד בירנבוים דוד גרינפעלד דוד הערש מאנדל דוד וואנונו דוד פריעדמאן דוישטע באנק דושינסקיא דזשאבס דזשאו ארפעא דזשאו בארטאן דזשאו ביידען דזשאו לאוטע דזשאו ליבערמאן דזשאו מענשין דזשאול דזשיאמברא דזשאוסעף פערקאוקאו דזשאיר באלסאנארא דזשאן באלטאן דזשאן בוראסאו דזשאן ברענען דזשאן דאוד דזשאן טאורי דזשאן טעילאר דזשאן טעסטער דזשאן מעקעין דזשאן עף. קענעדי דזשאן פאדעסטא דזשאן קאנינגהעם דזשאן קאניערס דזשאן קארנין דזשאן קעלי דזשאן קעסיק דזשאן קערי דזשאנאטאן פאלארד דזשאנסאן-און-דזשאנסאן דזשאסטין טרודא דזשארדזש דאבעליו בוש דזשארדזש לעטימאר דזשארדזש סאראס דזשארדזש עידזש.דאבעליו. בוש דזשארדזש פאפאדאפולוס דזשארדזשיע דזשוליאן קאסטרא דזשומאן וויליאמס דזשי-20 דזשי-7 דזשי.אי. דזשיבוטי דזשיל סטיין דזשים אקאסטא דזשים בריידענסטין דזשים דזשארדען דזשים דזשוסטיס דזשימי מאראלעס דזשימי קארטער דזשינע העספעל דזשעב הענסערלינג דזשעט עירוועיס דזשעט-בלו דזשעי אינסלי דזשעי סעקולא דזשעי.בי.פריצקער דזשעי.פי.מארגען טשעיס דזשעימס אינהאף דזשעימס אניעל דזשעימס וואוסלי דזשעימס מעטיס דזשעימס פיעלדס דזשעימס קלעפער דזשעיסאן שעיפעץ דזשעיקאב זומא דזשענעט יעללען דזשענעראל מאטארס דזשעף בעזאס דזשעף מערקלי דזשעף סעשאנס דזשעף פלעיק דזשעפערי לארד דזשעפרי בערמאן דזשעקי ספּייער דזשעראד קושנער דזשעראום פאועל דזשערי בראון דזשערי נאדלער דזשערסי סיטי דזשערעמי קארבין די וואך די פיליפינען די פעד די צייטונג די.עיטש.על די.ען.עי. דייטשלאנד דייעביטיס דייעט דייען פיינסטיין דין תורה דינא דינע פאועל דיסקרימינאציע דיען העללער דיען סקעלאס דיפלאמאטיע דיק דורבין דירות דירעגולאציע דניאל העקסטער דעב פישער דעבאטע דעוויד אורבען דעוויד איגעי דעוויד דיוק דעוויד יאנסי דעוויד שאלקין דעווין נונעז דעווין פעטריק קעלי דעיוו רייטשערד דעיוויד אייק דעיוויד סיסיליען דעיוויד קאוטער דעיוויד קאטש דעיוויד קלארק דעלאוועיר דעלטא דעלטשי ראדריגעז דעמאקראטישע פארטיי דעמיטרי מעדוועדעוו דעמיטריאס פאגורטסיז דען דאנאווען דען קאוטס דעניעל אורטעגא דעניעל נייגרא דענמארק דער אוצר דער בלאט דער בליץ דער וועקער דער יוד דער שטערן דעראל אייסא דר. רפאל דראגס דראון דרום אפריקע דרום דעקאטע דרום סודאן דרום קאראליינע דרום קארעא דשאן פרילי דשואיש אמעריקען העריטעדש מאנאט דשעימס קאומי דשעיסאן גרינבלאט דשערי-מענדערינג האוואאי האווארד שולץ האוזינג האום דיפאו האומלענד סעקיוריטי האוערד שולץ האופ היקס האיטי האלאנד האלאקאוסט האמזא אסאמא בין לאדין האנג קאנג האנדא האנדוראס האנדל האנדל דעפיציט האני מאליקי האניוועל האפינגטאן פאוסט האקים דזשעפריס האריקעין אירמא האריקעין האזעי האריקעין הארווי האריקעין לעין האריקעין מאריא האריקעין סענדי האריקעין פלארענס הארמוז הדס גאלדפארב הואוועי הואן קארלאס ווארעלא הוליא בארגעז הומא אבאדין הונגער היידאר על אבאדי היידראזשין באמבע היימלאז הייפערלופ הילטאן הילערי קלינטאן היסטאריע הלכה העלט קעיר הענריקע פענע ניעטע העק הערטז הערי ווילסאן העשי טישלער השגחה פרטיות וואו עיר וואודי דזשאנסאן וואולקאן וואטסעפפ וואל סטריט דזשורנאל וואל סטריט מארקעט וואלגרינס וואלד פייער וואלווא וואלוטע וואלטער שאוב וואלמארט וואלן וואלקאן וואלקסוואגאן וואנג איע וואפן האנדל וואקסין ווארען באפעט וואשינגטאן די.סי. וואשינגטאן סטעיט וואשינגטאן פאוסט ווידעא וויזא וויזניץ וויי.פי.זשי. ווייאמינג ווייסע עקסטרעמיזם ווילבאור ראסס וויליאם באר וויליאם ברעדפארד וויליאמסבורג וויסנשאפט וויסקאנסין וויעטנאם וויען וויקטאר אורבאן וויקיליעקס וויקיפידיע ווירדזשין אטלאנטיק ווירדזשין איילענד ווירדזשיניע ווירטואלע רעאליטעט וולאדימיר פוטין וועטער וועטעראנען וועטערבאריכט וועיז וועימא וועלט האנדלס ארגאניזאציע וועלס פארגא ווענעזועלע ווענעטא וועסט נייל וויירוס וועסטשעסטער קאונטי ווערייזאן ווערמאנט ווערעזאנא בריק זאונינג זי.טי.אי. זימבאבווע זיקא וויירוס זעלבסט-דרייוונדיגע קארס זעלבסשטענדיגקייט זעליאז אנדריוו זקני ציון פראטאקאלן זשאמאל קאשוגי זשוליאן אסאנדזש זשורנאליזם חבד חברה הצלה חיזבאלע חיים דוד צוויבל חיים דייטש חיים עקשטיין חילול השם חינוך חנוכה חסד חסידות חתם סופר טאהש טאון אוו פאלם טרי טאוני בלעיר טאוני האוואטער טאזשיקסטאן טאיאטע טאליבאן טאם גערעט טאם וואולף טאם טיליס טאם מארינאו טאם סטייער טאם פרייס טאם קאטאן טאם קארפער טאם שענאן טאמעס ברונעל טאמעס דינאפאלי טאמעס לאופעז פּיער טאנזאניע טאני שאריס טאפאן-זי בריק טאקער קארלסאן טארא קאונאו טארגעט טארטיקוב טוויטער טויט שטראף טויס.אר.אס טולסי גאבארד טוניזיע טוריזם טורקמעניסטאן טי.מאביל טי.עס.עי. טי.פי.פי. טייוואן טיילאנד טיים מאגאזין טים דרעיפער טים מורפי טים רייען טינא סמיט טעאדאר אלסאן טעד קרוז טעכנאלאגיע טעלעגראם טעלעמארקעטינג טעלעקאמיוניקאציע טענעסי טעסלא טעקס טעקסאס טעראר טעריסא מעי טערקיי טראגעדיע טראוועל טראמפ אינטערנאציאנאלע האטעל טראמפ טורעם טראמפ פאנדעישאן טראמפ-רוסלאנד סקאנדאל טראמפקעיר טראנספארטאציע טראנספלענט טראנקריפט טרעי גאודי טרעיאן ווייט טרעפיק באריכט טשאד טשאי אינגווען טשאק גרעסלי טשאק שומער טשארלי בעיקער טשארלי דענט טשארלס קאטש טשילע טשעטשניע טשעכיי יאהו יאווערי מוסאוויני יאן סטאלטענבערג יאפאן יאפפעד יארגעי מאסאן יהודה גרין יו-טוב יו.עס. ארמיי יו.עס. מעיל יו.עס. נעווי יו.עס. עיר פארס יו.עס. פאוסטעל סערוויסעס יו.עס. קאוסט גארד יו.עס.עם.סי.עי. יו.עף.או. יו.פי.עס. יואל אשר לאבין יואל זילבער יוטא יולעט פעקערד יום העצמאות יום כיפור יונה כהן יוני הייקינד יוניאנס יונייטעד מאנרא יונייטעד נעישאנס יונייטעד עירליינס יוסאף טשאהאד יוסטיץ דעפארטמענט יוסי געשטעטנער יורא יושע לאווי יעדאניס ראדריגאז יעוועטע קלארק יעקב ליצמאן יעקב משה גאנץ יעקב נפתלי ראזענבערג יצחק אולמאן ירדן ירושלים ירושלים אנערקענונג ישי שאלאמאן ישראל בער שטיין ישראל היום ישראל כץ כאמאס כאסאן נאסראלא כאסאן רוכאני כאסני מובאראק כואן ארלאנדא הערנענדעז כואן גואידא כותל המערבי כינע כעמישע וואפן כפרות כפת ברזל‎ כשרות לאאס לאורע אינגרעם לאטארי לאטוויע לאמאר אלעקסאנדער לאמבארדי לאנג איילענד לאקהיד מארטין לבנון לג בעומר להתחזק לואיזיאנא לואיס סעפולוועדא לואיס פאראקאן לואיס פערדינאנד דעסטאושעס לוטער סטרענדזש לוי מאיער לוי סענדערס לופטהאנזא לוקסעמבורג לי הארווי אסוואלד ליאפאלדע לאפעז ליביע ליו בארלעטא ליזשיאנעירס ליטע ליטעראטור לייוו לינדזי גרעהעם לינק'ד-אין ליסע מורקאוסקי ליענדרא ענגליש ליפט ליקוי חמה תשע"ז לעבנסשטייגער לעגאלענד לעטישע דזשעימס לעיקוואד לעפטאפ פארבאט לערי קאדלאו מאד-סליידס מאדנע מאהאטיר מוכאמעד מאונט סיני העלט סיסטעם מאטעאס מאראוויטסקי מאיר בן-שבת מאיר לאבין מאכמוד אכמעדינעזשאד מאלאזיע מאלדיוואס מאלטא מאלי מאליסא מארק וויוועריטא מאלקאלם טורנבאל מאמענט מאגאזין מאן דזשי-אין מאנהעטן מאנופעקטשורינג מאנטענא מאנטענעגרא מאנטריאל מאניועל לאופעז אובראדור מאניס שעהר מאנסי מאסאטשוסעטס מאסוד בארזאני מאפע מאקסין וואטערס מאקעדאניע מאראטאן מאראקא מארגען סטענלי מארטי גאלדען מארטי וואלש מארטין שולץ מארטין שקרעלי מאריא בוטינא מאריאנא ראזשאוי מארין לא-פען מארק ווארנער מארק זאקערבערג מארק לעווין מארק מעדאוס מארק קארעלא מארקא רוביא מארשאל איילענדס מוזיק מוטה פראנק מוכאמאד אבאס מוכאמעד בין סאלמאן מוכאמעד זשאוואד זאריף מוכאמעד מורסי מוכאמעד נאאור מון דזשי-אין מונקאטש מוסד אמרי שפר מוסלעמענער מוסר מוקטאדא על-סאדר מורסא מזל טוב מיאנמאר מיגועל דיאז-קאנאל מידיא ליעקס מיזורי מיזעלס מיט ראמני מיטל מזרח מיטש מעקאנעל מייק דובקע מייק לי מייק פאמפעיא מייק פענס מייק ראדזשערס מייקל בלומבערג מייקל גרים מייקל האראוויץ מייקל כהן מייקל סאסמאן מייקל פלין מייקראניזיע מייקראסאפט מיכאאיל סאקאשווילי מיליטער מינעסאטע מיסיסיפי מיק מולוועיני מירון מישאל אואון מישאל טעמער מישיגען מישעל באומען מנשה ישראל רייזמאַן מעדיקעיד מעדעצין מעוולאט קאוואסוגלא מעט בעווין מעט גאועטז מעט וויטעיקער מעט-לייף מעטיו היימבאך מעטיו לעסער מעטעאס מאראוויצקי מעין מעיסיס מעלאניע טראמפ מענטל העלט מענטשן רעכט מענינדזשייטיס מעקסיקא מעקסיקאנער וואנט מערב ווירדזשיניע מערילאנד מעריסט מעריק מעשיות מקומות הקדושים משביע משה דוד נידערמאן משה ליאון משה נחום קרויס משה רוטברג משה שטערנבוך ן נ.י. אסעמבלי נ.י. נ.דזש. פארט אויטאריטי נ.י. סיטי קאונסיל נ.י. סענאט נ.י. פּרעסביטעריען נאווארטיס נאטא נאטאלי וועסעלניטסקאיא נאסא נאפטא נאקיע נארוועגיע נארטוועסט עירליינס נדבורנא נוארק נוקלעארע וואפן ניאגרא פאללס נידיא וועלאסקועז ניו דזשערסי ניו העמפשער ניו זילאנד ניו יארק טיימס ניו יארק סטעיט ניו יארק סיטי ניו יארק פאוסט ניו מעקסיקא ניטא לאווי ניידזשיריע ניידזשעל פאראדזש ניידזשער ניין עלעווען אטאקע נייע בוך נייעס בלעטלעך ניעל גורסאטש ניק עירס ניקאול מאליאטאקיס ניקאל פאשיניאן ניקאלעס מאדורע ניקאלעס סארקאזי ניקאלעס קרוז ניקאראגווא ניקי העילי נעבראסקע נעוואדא נעט נוטראליטי נענסי פעלאוסי נעפאל נעראנדרא מאודי נעשאנעל גארד נפתלי בענעט נפתלי מאסטער נתן אייזיקסאן סאאד הארירי סאדיק קהאן סאודי אראביע סאוט טשיינע סי סאוטוועסט עירליינס סאולי ניניסטאו סאטמאר סאל אלבאניז סאלווא קיער סאלוואדאר סאלוואדאר נאסראלא סאלמאנעלא סאמאליע סאמי אנאן סאן דיאגא סאן פראנציסקא סאני סאנקטוארי שטאט סאנקציעס סאשעל מידיא סודאן סוואזילאנד סוזען קאלינס סוזען רייס סוכות סועז קאנאל סופרים קאורט סטאניסלאוו יעזשעוו סטארבאקס סטוארט לופטפעלד סטיוו בענאן סטיוו דעינס סטיוו מענוטשין סטיוו ניוהאוז סטיוו סקאלייס סטיוו קינג סטיווען מיללער סטיווען סארענסען סטיווען פעדדאק סטעטן איילענד סטעיט דעפארטמענט סטענלי מעקקריסטאל סטעפאניע מיינער סטרייק סי.איי.עי. סי.בי.עס. סי.די.סי. סי.ווי.עס. סי.ען.ען. סי.עס.איי.עס. סי.עס.עקס. סי.עף.פי.בי. סיטגאו סיטי בייק סייבער אטאקע סייבער סעקיוריטי סייפולאו סייפאוו סייפרוס סילוועסטער טורנער סינגאפאור סינגאפאור עירליינס סינטיע ניקסאן סיערע ליאון סיקרעט סערוויס סיר סיריע סלאוואניע סלאוואקיי סנעפ סעבעסטשען גארקע סעבעסטשען קורטז סעווען עלעווען סעט ריטש סעלי יעיטס סעם קלאוויס סעמסאנג סערא האקעבי סאנדערס סערביע סערגיא מאטארעלא סערגעי גארקאוו סערגעי דעבקייעוו סערגעי לאווראוו סערגעי קיסליאק סערגעי ריאבקאוו סערזש סארזשיאן סעריל ראמאפוסא ספארטס ספייגעיט ספינקא ספיריט עירליינס ספעיס עקס ספעיס פארס ספערן ספרינט סקאט גערעט סקאט וואלקער סקאט מאריסאן סקאט סטרינגער סקאט פרואיט סקאטלאנד סקאנדאל סקווירא סקול באס סרי לאנקא עבאלע וויירוס עבי האנטסמאן עגיפטן עגיפטן-עיר עד גילעספי עד דעי עד ראויס עדווארד סנאודען עדווארד פילליפ עדווארד ראיס עדעם שיף עזרא קאהן-וואטניק עטיאפיע עטנע עי-321-על-אר עי.בי.סי. עי.די.פי. עי.טי. ענד טי. עי.סי.על.יו. עי.על.עס. עיטש.אר. מעקמעסטער עימי קלאבוטשער עיר בי-ענד-בי עיר פרענס עיר קאנאדע עירבאס עירבאס 320 עירבאס 350 עירבאס 380 עירוב על באגדאדי על דזשאזירא על טשאפא גוזמאן על פרענקען על קאידא על שאבאב על.דזשי.בי.טי. עליאט ענגעל עליזאבעט ווארען עליס וועלס עלען מאסק עלעקטארעל קאלעדזש עלעקטריק קארס עלעקשאן 2016 עלעקשאן 2018 עלעקשאן 2020 עלעקשאן 2021 עם.טי.עי. עם.עס.13 עם.עס.ען.בי.סי. עמא וואלף עמטרעק עמינענט דאמעין עמיראטן עמירעיטס עירליינס עממאנועל מאקראן עמעזאן עמעט פלאד עמערסאן מענאנגאגווא ען.או.עי.עי. ען.אר.עי. ען.בי.סי. ען.וויי.יו. ען.וויי.פי.די. ען.טי.עס.בי. ען.עס.עי. ענגלאנד ענדרו גאלדשטיין ענדרו מעקעיבי ענדרו ענגלין ענדרו קאומאו ענדרויד ענווייראמענטאל ענטאני ווינער ענערגיע ענציקלאָפּידיע עס.אי.סי. עסטאניע עסטרייך עסקנות עף-15 עף-16 עף-35 עף.בי.איי. עף.די.עי. עף.די.ען.וויי. עף.טי.עי. עף.סי.סי. עף.עי.עי. עפל עצות און הילף עקאנאמיע עקוואדאר עקזעקוטיוו ארדער עקיופאקס עקסאן מאביל עקסידענט עקסעס אויל פייפליין עקסקלוסיוו ערד ציטערניש עריטרעיע עריק אלריטש עריק גאנזאלעס עריק גארסעטי עריק האלדער עריק טראמפ עריק סוואלוועל עריק עדעמס עריק שניידערמאן פאבלא קוזינסקי פאדעסטא גרופ פאדערשטע זייט פאול וועילען פאול לעפעידזש פאול מענעפארט פאול נעהלען פאול רייען פּאוליעוו פאולענד ספרינג וואסער פאטולא גולאן פאליטיק פאליטיקא פאליציי ברוטאליטעט פאליציי שיסעריי פאלסבורג פאלעסטיניע פאלעסטינער אויטאריטעט פאלשע נייעס פאנאוועזש פאנאמא פאפא פאקיסטאן פאקס ניוז פאראגוויי פאראדייס פאפירן פארבס פארד פארדאן פארט לאדערדעיל פארטא ריקא פארטוגאל פארטיידיגונג דעפארטמענט פארקינסאנס פוטש פוילן פון אידישער ווינקל פון אייוועלט פון די צייטונג פון דער בית פון דער יוד פון דער יושב ראש פון דער מעלדונג פון דער קלאסיפיידס פון המספיק גאזעט פון חיבורי הקהילה פון יעזורו פון ישיבה ווארלד ניוז פון להתחזק פון לוח היום פון לוח הציבור פון פיינע נייעס פון ק"י וואכנשריפט פון קאווע שטיבל פון קול ברמה פון קוק ווינקל פון קעטסקיל נייעס פון שערי מדע פורים פי.די.עף. פי.קעי.קעי. פיאט קרייסלער פיו ריסוירטש פיטער גאלינסקי פּיטער נעווארא פיטער סטראוק פיטער סטראזשק פייזער פייער פיל מורפי פיליפ גאלדבערג פיליפ העמאנד פימא פינאנץ פינחס גלויבער פינלאנד פלארידע פלו פליטים פליעדיגע קאר פלעטבוש פסח פסיכאלאגיע פעדעקס פעדעראלער רעילראוד אדמיניסטראציע פעדעריקא ווילסאן פעדעריקא מוהאריני פּעטי מאורי פעטרא פאראשענקא פעטריק ליטעל פעיסבוק פען סטעישאן פענסילוועניע פעסקא פעקט טשעק פערו פערסישן גאלף פעשמערגא פראטעסט פראנטעיר עירליינס פראנקרייך פרידאם קאקוס פריט באהרארא צדקה צהל צונאמי ציווילע קריג ציוניזם ציפערן צניעות צענזוס צענזור צפון דעקאטע צפון קאראליינע צפון קארעא קאוועיט קאורי בוקער קאורי דזשאנסאן קאורי לאוואנדאוסקי קאורי סטוארט קאזאכסטאן קאטאלאניע קאטאר קאטאר עירליינס קאלאמביע קאלאראדא קאליד אלי קאליפארניע קאלעד אלי קאמאלא העריס קאן עדיסאן קאנאדע קאנאקא-פיליפס קאנאר לעמב קאנגא קאנגרעס קאנדאליזא רייס קאנטינענטאל עירליינס קאנסומער פרייוועסי קאנסטאנטין קילימניק קאנסטרוקציע קאנספיראציע קאנעטיקוט קאסאווא קאסטא ריקא קאסטקא קאפיש קאקא קאלא קאר אטאקע קארופציע קארטער פעידזש קאריביענס קארל אייקהאן קארלאס מאנאם קארלאס פוזשעמאנט קארס קארסיקע קהל לב טהור קהלא קדישא קו קלאקס קלען קובא קוויניפיאק קווינס קולטור קונסט קורדיסטאן קורדן קורצשלוס קידוש השם קים גודאנגא קים דזשאנג יאנג קים יאנג אן קים יאנג טשאל קינדליין קינדערליך קיסטאון אויל פייפליין קיסטאון ווירוס קיעט שילער קירוב רחוקים קירסטען ניעלסאן קלאגע קלמן יעגער קלעיר מעקעסקיל קעווין דע-ליאן קעווין מעקארטי קעטי ארינגטאן קעטי קראנינגער קעטלין וויין קעטסקילס קעי.דזשי.בי. קעיטי האקול קעיטי ערינגטאן קעיפ ווארדע קעלי סעדלער קעליען קאנוועי קעמבאדיע קענטאקי קעניע קענסאס קענסער קענעדי לופטפעלד קענעדי פיילס קענעט פרעיזשער קערען הענדעל קראאטיע קראון הייטס קראלי קראסנא קרבתנו קריג קרימינאל קריס וואלאס קריס מורפי קריס קאומאו קריס קאלינס קריס קריסטי קריסטאפער פארינא קריסטאפער קאונס קריסטאפער רעי קריסטין בלעסי פארד קריסטין דזשיליבראנד קריסטינא קירשנער קריפטא-קורענסי קרית טאהש קרית יואל קרעדיט סוויס קרעטשניף ראאול קאסטרא ראב גאלדסטאון ראב פארטער ראבאט ראבערט באוערס ראבערט ווילקי ראבערט מוגאבי ראבערט מוללער ראבערט עסטארינא ראבערט פיקא ראד בלאגאיעוויטש ראד וויהלער ראד ראזענשטיין ראדזשער סטאון ראדיקאליזם ראדריגא דוטערט ראוד איילענד ראווי ראגביר ראיאטן ראילא אודינגא ראלף נארטעם ראם עמאניועל ראן דזשאנסאן ראן ראקוועל האנסען ראסיזם ראסיפ טאיעפ ערדאוואן ראש השנה רובי ריבלין רובען דיאז רודי דזשוליאני רויטע קרייץ רויטערס רויעל דאטש-שעל רומעניע רוסלאנד רוסלאנד-וואלן סקאנדאל רחל מעדאו רי יאנג הא ריטינק-עקס ריטעיל ריטשארד בוערי ריטשארד בור ריטשארד בלומענטאל ריטשארד ספענסער ריטשארד פאוסעט ריטשארד פעינטער ריטשארד קארדרעי ריטשארד קלארידא ריטשי טאורעז רייזע פארבאט רייט-עיד רייכערן רייען זינקע רייקערס איילענד רינאט אכמעטשין ריעל עסטעיט ריעק מאשאר ריק געיטס ריק סעקאון ריק סקאט ריק פערי ריק קאטאן ריקאל ריקארדא מארטינעלי ריקארדא ראסעלא רעגיאנאל ביקור חולים רעגירונג רעגירונג פראגראמען רעגירונג שאטדאון רעי לאהוד רעי מאר רעינס פריבוס רעליגיע רענד פאול רעפובליקאנער פארטיי רעקס טילערסאן שאהיד קאהאן אבאסי שאול עלאוויטש שאן העניטי שאן ספייסער שבתאי שווייץ שוועדן שומרים שחיטה שטורם שטורעם אלבערטא שטייער שי דזשינפינג שילע דזשעקסאן לי שינזא אבעי שיעורים שיפפינג שיקאגא שלום בית שלום מרדכי רובאשקין שלמה העלבראנץ שלמה יהודה רעכניץ שמואל בוטח שמחה אייכנשטיין שמחה דאסקאל שמחה פעלדער שמחות שמעון גרין שעווראן שעלדאן סילווער שעלי מעיער שעלי סימאנדס שעלי קעפיטא שענדונגערס שפאניע שפיאנאזש שרה נתניהו שרעק און סטראשע תולדות אברהם יצחק תולדות אהרן תימן תפילה תשעה באב